Uyuşturucu Kullanma Suçu Miktarı ve Cezası 2026 — TCK 191

Seçimlik hareketler: Suç şu dört eylemden herhangi birini kapsar. Bunlardan biri yeterlidir: satın alma, kabul etme (başkasından almak), bulundurma, bizzat kullanma. Kullanmadan önce satın alma veya kabul etme de tamamlanmış suç sayılır.

Amaç şartı: Tüm bu eylemlerin “kişisel kullanım amacıyla” yapılması gerekir. Ticaret amacına dönüşürse TCK m.188 devreye girer, ceza en az 10 yıldır.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu (E.2017/723, K.2018/562): Uyuşturucu suçunun vasfını belirlemede yalnızca miktar esas alınamaz. Hâkim her somut olayda aşağıdaki ölçütleri bir arada değerlendirmek zorundadır.

Erteleme ne demek? Soruşturma başladığında savcı — hiçbir ek koşul aramaksızın, kendiliğinden — 5 yıl kamu davasının açılmasını erteler. Bu süre boyunca sanık mahkemede yargılanmaz, yaptırım “denetim” şeklinde uygulanır.

Denetimli serbestlik yükümlülükleri: Yılda en az 2 kez uyuşturucu testi, belirlenmişse bağımlılık tedavi programı, topluma yararlı çalışma, düzenli denetim merkezi bildirimi.

Başarılı tamamlama: 5 yıllık erteleme süresini ihlalsiz geçiren kişi hakkında “kovuşturmaya yer olmadığına” kararı verilir. Bu karar adli sicile işlemez, sabıka kaydı temiz kalır.

İhlal durumu: Testi reddetmek, belirlenen yükümlülüklere uymamak veya erteleme süresi içinde yeniden suç işlemek ihlal sayılır. Savcılık kamu davası açar, 2–5 yıl hapis cezası yargılaması başlar.

Önemli hatırlatma: TCK 191 suçunda önce 5 yıl erteleme uygulandığından, denetimli serbestlik başarıyla tamamlanırsa hiç cezaevine girilmez. Aşağıdaki tablo, ertelemenin ihlal edildiği veya tekerrür nedeniyle doğrudan dava açıldığı varsayımıyla hazırlanmıştır.

TCK m.191/10: Uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden, bulunduran veya kullanan kişinin okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi tedavi, eğitim, askeri ve sosyal amaçla toplu bulunulan binalara ve bunların çevresine 200 metreden yakın mesafede bu fiili işlemesi hâlinde, verilecek ceza üçte birden yarısına kadar artırılır.

Pratik etki: Temel ceza 2–5 yıl arasında, 200 metre kuralıyla artırım uygulandığında bu aralık yaklaşık 3 yıl 4 ay ile 7 yıl 6 ay arasına taşınabilir. Artırım oranını hâkim belirler.

200 metre nasıl ölçülür? Binanın girişi veya yapısı esas alınır. Okulun bahçe duvarından değil, binanın dış kapısından kuş uçuşu mesafe ölçülür. Bu mesafenin delillendirilmesi önemlidir, keşif ve bilirkişi raporu istenebilir.

Okul servis içinde yakalanmak: Servis okul bahçesindeyken veya 200 metre içindeyken yapılan yakalanma bu kapsama girebilir. Ancak servisin herhangi bir yolda seyrederken durdurulması ve o anda herhangi bir okul etrafında bulunulmaması durumunda madde uygulanmaz.

Tekerrür ne demek? TCK m.191 kapsamında bir kez yakalanıp denetimli serbestlik uygulanan kişinin, denetim süresi içinde veya sonrasında yeniden aynı suçu işlemesi “tekerrür” olarak değerlendirilir.

İkinci yakalanmada ne olur? Savcılık artık 5 yıllık erteleme uygulamaz, doğrudan kamu davası açar. İkinci suç için 2–5 yıl hapis cezası yargılaması başlar. Bunun yanında ilk ertelemenin yükümlülükleri de bozulmuş sayılacağından o dosya da tekrar açılabilir.

TCK m.58 tekerrür hükümleri: Mahkûmiyet kararından sonra ceza infaz kurumundan çıkıldıktan belirli bir süre içinde yeniden suç işlenirse TCK m.58 kapsamında tekerrür koşulları ağırlaştırılmış infaz rejimi öngörür.

Ev tespiti TCK m.191 mi, m.188 mi? Evde kişisel kullanım miktarı içinde uyuşturucu yakalanması kural olarak TCK m.191 kapsamında değerlendirilir. Ancak evde yapılan yakalanma bile ek emaret varsa TCK m.188 kapsamına alınabilir.

Evde ticaret şüphesi oluşturan emareler: Birden fazla küçük paket ya da torba hâlinde bölünmüş madde, hassas terazi, büyük miktarda nakit, müşteri listesi ya da iletişim kayıtları, farklı türde birden fazla madde.

Ev araması ve delil: Evde arama, hâkim veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde savcı kararıyla yapılır (CMK m.116). Yetkisiz veya usule aykırı arama sonucu elde edilen deliller hukuka aykırı delil sayılabilir ve sanık lehine savunmaya zemin oluşturabilir.

Kiracı veya aile üyeleri: Uyuşturucu evde bulunduğunda aynı adreste kayıtlı veya yaşayan kişilere otomatik olarak suç atfedilemez. Kimin kullandığı veya bulundurduğu ayrıca ispat edilmelidir.

Miktarın eşiği aşması: Uyuşturucu miktarının kişisel kullanım sınırının belirgin biçimde üzerinde olması, tek başına olmasa da, ticaret kastına önemli bir karine oluşturur. Ek emaret de varsa (hassas terazi, bölünmüş paketler vb.) savcılık TCK m.188 kapsamında iddianame düzenler.

TCK m.188 cezası: Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal, ithal veya ticareti yapan kişi en az 10 yıldan 20 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Bu suçta kamu davası erteleme (5 yıl) uygulanmaz, doğrudan yargılama başlar.

Yüklü miktarda yakalanma senaryosu: Üstünde veya evinde 50 gram esrar bulunan kişi, bu miktarın yıllık kişisel kullanım sınırının (600–700 gram) altında olduğunu öne sürse de ek emaret varsa mahkeme TCK m.188 ile değerlendirebilir. Madde ve kalitenin analizi için Kriminal Polis Laboratuvarı raporu ayrıca önem taşır.

İlk yakalanmada en olumlu senaryo: Miktar kişisel kullanım sınırı içinde, ek emaret yok, daha önce aynı suçtan kayıt bulunmuyor. Bu durumda savcı TCK m.191 kapsamında işlem yapar, 5 yıl erteleme kararı verilir ve denetimli serbestlik uygulanır.

Denetimli serbestlik başarıyla tamamlanırsa: Kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir, adli sicile işlemez. Kişi “suç işlemiş” görünmez. Pasaport, memuriyet, silah ruhsatı gibi işlemler olumsuz etkilenmez.

İlk yakalanmada ne yapılmalı? Susma hakkı anayasal güvencededir. İfade vermeden önce avukat talep edilebilir. Maddenin miktarı, paketleme biçimi ve bulunan yer tutanağa geçerileceğinden bu aşamada avukat yardımı kritik önem taşır.