Çerçeve Yasa Nedir? 7595 Sayılı Kanun, Af mı, PKK, Maddeler 2026

Hukuki terim olarak çerçeve yasa: Bir konunun tüm ayrıntılarını tek metinde düzenlemek yerine, yalnızca temel ilkeleri, amaçları ve sınırları belirleyen; ayrıntıların doldurulmasını yönetmelik, tebliğ veya alt kararnamelere bırakan kanun türüdür. Adı buradan gelir: kanun çerçeveyi çizer, tablonun içi sonradan doldurulur.

7595 sayılı Kanun neden çerçeve yasa olarak anılıyor? Çünkü kanunun kendi uygulanması büyük ölçüde başka belgelere bağlanmış: erteleme hükümleri MGK kararına, silah teslimi usulü Bakanlık kararlarına, hak yoksunluklarının kaldırılması ise ayrı bir Kurul mekanizmasına bırakılmıştır. Kanun iskeleti kuruyor; içinin doldurulması bu kararlarla şekillenecek.

Karıştırılmaması gereken kavramlar:

Torba kanun: Birbiriyle ilgisi olmayan pek çok alanda aynı anda değişiklik yapan düzenleme. Çerçeve kanunda ise tek bir konu vardır; ama ayrıntısız biçimde ele alınır. 12. Yargı Paketi bir torba kanundur; çerçeve yasa değildir.

Çerçeve anayasa: Tamamen ayrı bir kavram. Anayasa hukukunda yalnızca devletin temel yapısını belirleyen, ayrıntıyı kanunlara bırakan anayasa tipini ifade eder. Bu kanunla ilgisi yoktur.

Net yanıt: Hayır. Kanunun kendi resmî gerekçesi bu soruyu şöyle yanıtlıyor:

Önemli: Kanun 18 Ağustos 2026’da yürürlüğe girdi. Ancak yürürlüğe girmiş olması, erteleme kararlarının başladığı anlamına gelmez. Kanunun esas hükümleri henüz işlemiyor. İki ayrı kapı birlikte açılmalıdır.

Erteleme kararıyla birlikte ne olur? Ceza zamanaşımı işlemez; deliller ve suçun ispatına yarayan kayıtlar muhafaza edilir; müsadere kararları uygulanır (el konulan mal iadesi söz konusu değil). Karara itiraz yolu açık: iki hafta içinde üst mercie başvurulabilir.

Cezaevindeki yakınım ne zaman çıkar? Otomatik tahliye yoktur. İki kapı birlikte açıldıktan sonra (MGK kararı + yazılı başvuru), infaz hâkimi dosyayı değerlendirerek erteleme kararı verir. Bu da anlık değil; birkaç haftaya yayılan bir süreçtir.

Tutuklu yakınım hemen çıkar mı? Hayır, otomatik değil. Kanun m.4, kapsam dahilindeki suçlardan verilmiş tutukluluk ve adli kontrol tedbirlerinin ilgili hâkim veya mahkemece değerlendirileceğini ve koşullarının bulunması hâlinde kaldırılacağını söylüyor. Değerlendirme yapılır; her dosyada sonuç aynı olmaz. Üstelik yine MGK kararı + başvuru şartı gerekli.

Dosyam istinaf veya temyizdeyse? Kural nettir: bozma kararı verilir ve dosya ilk derece mahkemesine geri döner, orada erteleme kararı verilir. Ancak önemli bir istisna var: dosyada beraat veya zamanaşımı nedeniyle düşme ihtimali varsa, mahkeme ertelemeye göndermek yerine esastan inceleme yaparak beraatı verebilir. Beraat, ertelemeden çok daha lehedir — erteleme mahkûmiyeti kaldırmaz, beraat kaldırır. Avukatınızın bu ayrımı dikkate alması kritiktir.

Çerçeve yasa ne zaman gerçekten işleyecek? MGK kararı Resmî Gazete’de yayımlandığında. Bu tarih öngörülemiyor; süreç PKK’nın silah bırakma ve feshetme adımlarına bağlı.

PKK silah bırakmasa kanun hiç uygulanmaz mı? Teoride evet. Kanunun tüm esas hükümleri MGK kararına bağlanmış. MGK kararı gelmezse hiçbir dosyaya dokunulamaz.

Yakınım 15 yıl aldı, çıkacak mı? 15 yıl ve altı için erteleme süresi 5 yıl. Yani 5 yıl boyunca terör suçu işlemezse cezası infaz edilmiş sayılır. Ancak önce MGK kararı ve başvuru gerekli.

FETÖ’den içeride olan çıkar mı? Hayır. Kanun yalnızca PKK/KCK bağlantılı suçları kapsıyor. FETÖ ve diğer örgütler kapsam dışında.

Adam öldüren çıkar mı? Örgüt faaliyeti çerçevesinde gerçekleştirilen kasten öldürme suçu açıkça kapsam dışı.

Bu kanun çıkar çıkmaz avukat tutmak gerekiyor mu? MGK kararı yayımlanmadan herhangi bir başvuru yapılamaz. Ancak dosyanızın kapsam dahilinde olup olmadığını önceden değerlendirmek için hukuki danışmanlık almak, MGK kararı geldiğinde 6 aylık süreyi doğru kullanmayı sağlar.