Hâkimin Reddi Sebepleri: HMK m.36 ve CMK m.24

Hâkimin Reddi Sebepleri: HMK m.36 ve CMK m.24 Kapsamlı Rehber 2026

Hâkimin Reddi Sebepleri Nelerdir? Hâkimin reddi, tarafsızlığından şüphe duyulmasını gerektiren önemli bir sebebin varlığı hâlinde tarafların o hâkimin davadan el çekmesini talep etmesi hakkıdır. Hukuk davalarında 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 36. maddesi, ceza davalarında 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 24. maddesi ret sebeplerini düzenlemektedir. Tarafsızlığı şüpheye düşüren başlıca haller: Taraflardan birine öğüt vermiş ya da yol göstermiş olmak, kanunen gerekmediği hâlde taraflara görüşünü açıklamış olmak, aynı davada tanık, bilirkişi, hâkim, hakem, arabulucu veya uzlaştırmacı olarak görev yapmış olmak, davanın dördüncü derece de dâhil yansoy hısımlarına ait olması, dava süresince taraflardan biriyle davası veya düşmanlığı bulunması. Yasaklılık hallerinde ise hâkim re’sen çekilmek zorundadır, taraf talebi aranmaz.

Yasaklılık Halleri (Re’sen Çekilme Zorunlu)

  • Kendisine ait veya doğrudan ilgili davalarda (HMK m.34/a, CMK m.22/a)
  • Eşiyle ilgili davalar (boşanmış olsalar bile)
  • Altsoy ve üstsoyunun davası
  • Evlatlığı veya nişanlısıyla ilgili davalar
  • 3. dereceye kadar kan veya kayın hısımlığı (HMK’da 4. dereceye kadar)
  • Aynı davada daha önce tanık, bilirkişi, savcılık, müdafilik, vekillik yapmış olmak
  • Daha önce aynı davaya hâkim veya hakem sıfatıyla katılmış olmak

Ret Sebepleri (Taraf Talebiyle — HMK m.36 / CMK m.24)

  • Taraflardan birine öğüt vermiş ya da yol göstermiş olmak
  • Kanunen gerekmediği hâlde taraflara görüşünü açıklamış olmak
  • Aynı davada tanık, bilirkişi, hakem, arabulucu veya uzlaştırmacı sıfatıyla hareket etmiş olmak
  • Davanın 4. dereceye dahil yansoy hısımlarına ait olması (HMK m.36/ç)
  • Dava süresince taraflardan biriyle davası veya düşmanlığı bulunması (HMK m.36/d)
  • CMK m.24 kapsamında bunların dışındaki tarafsızlığı şüpheye düşüren diğer sebepler

Yasaklılık ile Ret Sebebi: Temel Ayrım ve Önemi

Hâkimin davadan el çekmesi iki ayrı temele dayanabilir ve bu iki temel birbirinden köklü biçimde ayrılır. Uygulamada sıkça karıştırılan bu iki kurumu doğru anlamak, hukuki strateji açısından belirleyicidir.

Kriter Yasaklılık (HMK m.34 / CMK m.22-23) Ret Sebebi (HMK m.36 / CMK m.24)
Kimden kaynaklanan işlem? Hâkimin re’sen çekilmesi zorunludur Tarafların talebiyle başlar; hâkim de kendiliğinden çekilebilir
Talep zorunlu mu? Hayır — taraf talebi aranmaz; hâkim kendiliğinden çekilir Evet — taraflardan birinin ret dilekçesi vermesi gerekir
Kurallara uymamanın yaptırımı Hukuka kesin aykırılık (mutlak bozma sebebi) Ret talebi reddedilirse yargılama devam eder; kabul edilirse dosya başka hâkime gider
Süre sınırı Yok — her aşamada ileri sürülebilir Var — belirli aşamalar ve sürelerle sınırlı
Sebepler sayılı mı? Kanunda tek tek sayılmış, kıyas yasağı var HMK’da örnek niteliğinde sayım; CMK’da açık uçlu (tarafsızlığı şüpheye düşüren diğer sebepler)

HMK m.34 — Hukuk Davalarında Yasaklılık Halleri

6100 Sayılı HMK Madde 34 — Hâkimin Davaya BakamamasıHâkim; (a) Kendisinin taraf olduğu veya doğrudan menfaatinin bulunduğu davalarda. (b) Eşiyle olan davalarda (boşanmış olsalar bile). (c) Kendisinin veya eşinin altsoy ya da üstsoyunun davasında. (ç) Kendisinin veya eşinin kardeşlerinin davasında. (d) Evlatlığının veya nişanlısının davasında. (e) Üçüncü dereceye kadar kan veya ikinci dereceye kadar kayın hısımlarının davasında. (f) Daha önce o davada arabulucu, tanık, bilirkişi ya da hâkim veya hakem sıfatıyla görev yapmışsa davaya bakamaz.

Yasaklılık Halinde Re’sen Çekilme: Yasaklılık, hâkimin re’sen dikkate alması gereken ve hiçbir taraf talebi olmaksızın gerçekleşmesi gereken bir yükümlülüktür. Yasaklı olduğunu bilen ve buna rağmen davaya bakan hâkimin kararı, HMK m.374/1-a uyarınca hukuka kesin aykırılık sayılır ve istinaf ya da temyizde kesin bozma sebebi oluşturur.

HMK m.36 — Hukuk Davalarında Ret Sebepleri (Kanun Metni ve Analizi)

6100 Sayılı HMK Madde 36 — Ret Sebepleri(1) Hâkimin tarafsızlığından şüpheyi gerektiren önemli bir sebebin bulunması hâlinde, taraflardan biri hâkimi reddedebileceği gibi hâkim de bizzat çekilebilir. Özellikle aşağıdaki hâllerde, hâkimin reddi sebebinin varlığı kabul edilir:

(a) Davada, iki taraftan birine öğüt vermiş ya da yol göstermiş olması.

(b) Davada, iki taraftan birine veya üçüncü kişiye kanunen gerekmediği hâlde görüşünü açıklamış olması.

(c) Davada, tanık veya bilirkişi olarak dinlenmiş ya da hâkim veya hakem sıfatıyla hareket etmiş olması, uyuşmazlıkta arabuluculuk veya uzlaştırmacılık yapmış bulunması.

(ç) Davanın, dördüncü derece de dâhil yansoy hısımlarına ait olması.

(d) Dava esnasında, iki taraftan birisi ile davası veya aralarında bir düşmanlık bulunması.

Kanunun “özellikle” ifadesini kullanması, m.36’daki sayımın sınırlı olmadığını gösterir. Tarafsızlıktan ciddi şüphe doğuran ve bu maddede yazılı olmayan başka haller de ret sebebi olabilir ancak hâkim veya tarafın bunu somutlaştırması ve delil ya da emare sunması gerekir.

HMK m.36 Kapsamındaki Hallerin Pratik Analizi

Ret Sebebi Örnek Durum Yargıtay Tutumu
Taraflara öğüt/yol gösterme Hâkimin duruşmada taraflardan birine “şunu yaparsanız daha iyi olur” demesi Somut, belgelenmiş öğüt verme ret sebebidir, soyut iddia yeterli değildir
Kanunen gerekmeksizin görüş açıklama Hâkimin hüküm öncesinde kararın hangi yönde olacağını açıklaması (CMK Yargıtay 3CD kararı) Ara kararla hüküm öncesi görüş açıklama kesin bozma sebebidir
Aynı davada arabulucu/hakem/bilirkişi Daha önce aynı uyuşmazlıkta arabuluculuk yapmış hâkimin davaya bakması Kesin ret sebebi — yasaklılık ile ret sebebi arasında kesişen bir hal
4. derece yansoy hısımlığı Davacı, hâkimin amcasının torununun karısı ise Bu derecedeki hısımlık kendiliğinden ret sebebi sayılır, belgelenmesi yeterli
Dava süresince husumet Davalının, hâkimi HSK’ya şikâyet etmesi Yargıtay: HSK’ya şikâyet başlı başına husumet sayılmaz, dava veya fiili düşmanlık aranır

CMK m.22-23 — Ceza Davalarında Hâkimin Bakamayacağı Haller

5271 Sayılı CMK Madde 22 — Hâkimin Davaya Bakamayacağı HallerHâkim; (a) Suçtan kendisi zarar görmüşse. (b) Şüpheli, sanık veya mağdur ile aralarında evlilik, vesayet veya kayyımlık ilişkisi bulunmuşsa (sonradan kalksa bile). (c) Şüpheli, sanık veya mağdurun kan veya kayın hısımlığından üstsoy veya altsoyundan biriyse. (d) Şüpheli, sanık veya mağdur ile aralarında evlât edinme bağlantısı varsa. (e) 3. derece dahil kan hısımlığı varsa. (f) Evlilik sona ermiş olsa bile şüpheli, sanık veya mağdur ile 2. derece dahil kayın hısımlığı varsa. (g) Aynı davada savcılık, adlî kolluk, müdafilik veya mağdur vekilliği yapmışsa. (h) Aynı davada tanık veya bilirkişi sıfatıyla dinlenmişse, hâkimlik görevini yapamaz.

CMK Madde 23 — Yargılamaya Katılamayacak Hâkim(1) Bir karar veya hükme katılan hâkim, yüksek görevli mahkemece bu hükme ilişkin verilecek karar veya hükme katılamaz. (2) Aynı işte soruşturma evresinde görev yapmış bulunan hâkim, kovuşturma evresinde görev yapamaz. (3) Yargılamanın yenilenmesi hâlinde, önceki yargılamada görev yapan hâkim, aynı işte görev alamaz.

CMK m.24 — Ceza Davalarında Ret Sebepleri ve Ret İsteminde Bulunabilecekler

5271 Sayılı CMK Madde 24 — Hâkimin Reddi Sebepleri ve Ret İsteminde Bulunabilecekler(1) Hâkimin davaya bakamayacağı hâllerde reddi istenebileceği gibi, tarafsızlığını şüpheye düşürecek diğer sebeplerden dolayı da reddi istenebilir.

(2) Cumhuriyet savcısı; şüpheli, sanık veya bunların müdafii, katılan veya vekili, hâkimin reddi isteminde bulunabilirler.

(3) Bunlardan herhangi biri istediği takdirde, karar veya hükme katılacak hâkimlerin isimleri kendisine bildirilir.

HMK ile CMK Arasındaki Kritik Fark: HMK m.36 ret sebeplerini sayarak örnek gösterirken, CMK m.24 yalnızca “tarafsızlığı şüpheye düşürecek diğer sebepler” der ve bunların neler olduğunu saymaz. Bu, ceza yargılamasında ret sebebi çerçevesinin daha geniş tutulduğunu gösterir. Yargıtay, CMK m.24 kapsamında ileri sürülen sebebin “nesnel ve akla uygun” olması gerektiğini içtihat etmektedir. Soyut, genel bir hoşnutsuzluk ret sebebi sayılmaz.

Hâkimin Reddi Talebi İçin Süre: HMK m.38 ve CMK m.25
Hâkimin Reddi Talebi İçin Süre: HMK m.38 ve CMK m.25

Hâkimin Reddi Talebi İçin Süre: HMK m.38 ve CMK m.25

Hukuk Davalarında Süre (HMK m.38)

  • Ret sebebi dava başından beri biliniyorsa: ilk itirazlarla birlikte (dava dilekçesine karşı cevap dilekçesi aşaması ya da ön inceleme duruşması öncesi)
  • Ret sebebi dava başında bilinmiyorsa: öğrenilmesinden itibaren en geç tahkikat sona erene kadar dilekçeyle bildirilmelidir
  • Sonradan öğrenilen sebepler: bildirim için ayrı bir süre öngörülmemiş, tahkikat bitimine kadar her zaman
  • Hüküm aşamasında öğrenilen sebepler: kanun yolu başvurusunda ileri sürülebilir

Ceza Davalarında Süre (CMK m.25)

  • İlk derece mahkemelerinde: sanığın sorgusu başlayıncaya kadar
  • BAM’da duruşmalı işlerde: inceleme raporu açıklanıncaya kadar
  • Yargıtay’da: tetkik hâkiminin raporu üyelere açıklanıncaya kadar
  • Diğer hallerde: inceleme başlayıncaya kadar
  • Sonradan öğrenilen sebepler: öğrenmeden itibaren 7 gün içinde ve duruşma/inceleme bitimine kadar

Ret Talebinin Usulü: Dilekçe, Mercii ve İnceleme Süreci

HMK m.38 uyarınca ret talebi dilekçeyle yapılır. Dilekçede ret sebebinin ve bunu muhtemel kılacak delil veya emarenin gösterilmesi zorunludur. Yargıtay HGK, ret sebebinin kesin olarak kanıtlanmasının değil, muhtemel gösterecek delil veya emarenin yeterli olduğunu içtihat etmektedir.

  • Ret dilekçesi; reddedilen hâkime veya mensup olduğu mahkeme başkanlığına verilir.
  • Dilekçede; ret sebebi açık ve somut biçimde gösterilmeli, bu sebebe delalet eden belge, tutanak, tanık ismi gibi emarel er eklenmelidir.
  • Soyut, genel nitelikte ret talepleri (ör. “hâkim taraflı karar verecek” kanaati) kabul görmez.
  • HMK m.38/5: Reddedilen hâkim, ret talebini uygun buluyorsa re’sen çekilir, uygun bulmuyorsa inceleme merciine gönderilir.
  • CMK m.29: Ret talebinin yapıldığı bildirilmeden önce hâkim tarafından yapılan işlemler geçerliliğini korur.

Ret Talebini Kim İnceler? HMK m.40 ve CMK m.27

Mahkeme Türü Ret Talebini İnceleyen Mercii Hukuki Dayanak
Hukuk davalarında genel kural Reddedilen hâkim katılmaksızın mensup olduğu mahkeme HMK m.40/1
Reddedilen hâkimin katılmaması nedeniyle mahkeme toplanamıyorsa Aynı yerdeki asliye hukuk hâkimi; o da yoksa asliye ceza hâkimi; o da yoksa en yakın asliye hukuk mahkemesi HMK m.40/2
BAM hukuk dairesi başkan/üyeleri Reddedilen kişi katılmaksızın görevli olduğu daire HMK m.40/4
Toplu ret talepleri (BAM) Dairenin toplanmasını engelleyen toplu ret talepleri dinlenmez HMK m.40/4 son cümle
Ceza — sulh ceza hâkimi Yargı çevresi içindeki asliye ceza mahkemesi CMK m.27/2
Ceza — tek hâkimli asliye ceza Yargı çevresi içindeki ağır ceza mahkemesi CMK m.27/2
Ceza — ağır ceza mahkemesi En yakın ağır ceza mahkemesi CMK m.27/3
Yargıtay daire başkan ve üyeleri 2797 sayılı Yargıtay Kanunu m.39 kapsamında reddedilen kişiler katılmaksızın ilgili daire veya genel kurul Yargıtay K. m.39

Avukata Sor

Hâkimin reddi talebinde bulunmayı düşünüyor ya da aleyhinize yapılan bir ret talebine muhatap oldunuz mu? Hukuki değerlendirme için bizimle iletişime geçin.

Ankara Ceza Avukatı
Ankara Avukat

Ret Talebi Süresince Yargılamaya Etkisi

Ret talebi yapılmasının, devam eden yargılama üzerinde otomatik bir durdurma etkisi yoktur. Ancak hâkim, ret talebinin incelenmesi sürecindeki konumuyla ilgili sınırlı bir davranış yükümlülüğü altındadır.

  • Yargılama durmaz: Ret talebi yapılması, mahkemenin yargılamayı otomatik olarak durdurmasını gerektirmez. Hâkim, talebin incelenmesi süresince davayı yürütmeye devam edebilir.
  • Ancak: HMK m.39 uyarınca, ret talebi inceleme merciine gönderildikten sonra, merciin kararı kesinleşene kadar hâkim yalnızca gecikmesinde sakınca bulunan işlemleri yapabilir.
  • CMK m.29: Ret talebinin yapıldığı bildirilmeden önce hâkimin gerçekleştirdiği işlemler geçerliliğini korur; geriye dönük işlem iptali söz konusu değildir.
  • Ret talebi kabulde: Davadan çekilen hâkimin tüm yetkisi sona erer, dosya başka hâkime devredilir ve bu hâkim yargılamayı sıfırdan değil kaldığı yerden sürdürür.

Ret Talebinin Reddi ve Disiplin Para Cezası Riski

Hâkimin ret talebinde bulunmak, tamamen serbest bir hak olmakla birlikte kötüye kullanılması durumunda ciddi bir mali yaptırımla karşılaşılabilir.

HMK m.42/4 — Disiplin Para Cezası: Ret talebinde bulunan tarafın talebi kabul edilmezse mahkeme, takdir yetkisini kullanarak talep sahibine disiplin para cezası hükmedebilir. Yargıtay’ın kararlı içtihadına göre bu ceza “idari para cezası” değil “disiplin para cezası” niteliğinde olup azami tutarı HMK m.42/4’te belirtilen sınırla kısıtlıdır. Bu sınırı aşan para cezaları, Yargıtay tarafından bozma sebebi sayılmaktadır.

Para Cezasından Kaçınmak İçin: Ret talebi somut, belgelenebilir ve hukuki açıdan HMK m.36 veya CMK m.24 kapsamına girebilecek gerçek bir sebebe dayandırılmalıdır. Hâkimin kararlarından duyulan genel hoşnutsuzluk, karar içeriğinin beğenilmemesi veya temyiz sebebi oluşturan itirazların ret dilekçesine dönüştürülmesi hem talepte bulunan tarafın aleyhine hem de davayı uzatıcı sonuçlar doğurur.

BAM ve Yargıtay’da Hâkimin Reddi

BAM (Bölge Adliye Mahkemesi) ve Yargıtay’da hâkimin reddi; ilk derece mahkemelerinden farklı özellikler taşır.

BAM’da Hâkimin Reddi

  • HMK m.40/4: Bölge adliye mahkemesi hukuk dairelerinin başkan ve üyelerinin reddi talebi reddedilen başkan veya üye katılmaksızın o dairece karara bağlanır
  • BAM ret kararları kesin niteliktedir, Yargıtay’a temyiz yolu kapalıdır
  • Yargıtay 5. HD kararı: BAM ret kararlarının Yargıtay’da temyiz edilemeyeceği kesin olarak hüküm altına alınmıştır
  • Toplu ret talepleri: Dairenin toplanmasını engelleyen toplu ret istemleri dinlenmez (HMK m.40/4 son cümle)

Yargıtay’da Hâkimin Reddi

  • 2797 sayılı Yargıtay Kanunu m.39 uygulanır; reddedilen başkan veya üye katılmaksızın ilgili daire ya da genel kurul inceler
  • Daire ve kurulların toplantısını engelleyecek toplu ret istemleri dinlenmez
  • Yargıtay’ın daha önce aynı dosyada temyiz incelemesi yapmış olması, tek başına ret sebebi oluşturmaz
  • İlk derece mahkemesi sıfatıyla yargılama yapan Yargıtay dairesinde HMK hükümleri uygulanır (Yargıtay K. değil)

Bilirkişi, Savcı ve Arabulucu İçin Ret/Yasaklılık Uygulaması

Hâkime ilişkin yasaklılık ve ret kuralları; bilirkişiler, savcılar ve hakemler için de belirli ölçüde geçerlidir.

Kişi Uygulanan Kural Sonucu
Bilirkişi HMK m.272: Hâkimlere ilişkin yasaklılık ve ret sebepleriyle ilgili kurallar bilirkişiler için de uygulanır Taraflı bilirkişi raporu bozma sebebi; yeni bilirkişi atanması gerekir (Y22HD K.2017/5079)
Cumhuriyet Savcısı CMK m.24/2: Savcı da hâkimin reddi isteminde bulunabilir Savcılık makamı hâkime itiraz edebilir; ayrıca savcının kendisi de tarafsızlık şüphesi oluşturursa çekinme yoluna başvurabilir
Hakem (tahkim) HMK m.420: Hâkime ilişkin ret ve çekilme hükümleri hakemler için de uygulanır Taraflı hakem kararı iptal davasına konu olabilir
Arabulucu Daha önce aynı uyuşmazlıkta arabuluculuk yapan hâkim, HMK m.36/c kapsamında reddedilebilir Tarafsızlık şüphesi doğuran ret sebebi kabul edilir

Yargıtay Kararları — Emsal İçtihatlar

Yargıtay HGK, 2017/1387 E., 2021/634 K. — Dilekçede Delil veya Emare Yeterlidir, Kesin Kanıt Gerekmez

Hâkimin reddi dilekçesinin verilmesi için ret sebebini muhtemel gösterecek delil veya emarenin bulunması yeterlidir. Reddi isteyen tarafın, ret sebebini kesin biçimde kanıtlaması beklenemez, sebebi somutlaştıran emare ve delillerin sunulması yeterlidir. Bu içtihat, ret talebinin hukuki eşiğini belirleyen temel karar niteliğindedir.

Yargıtay 3. CD, 2015/33607 E., 2016/12421 K. — Hüküm Öncesi Görüş Açıklama Kesin Bozma Sebebidir

Mahkeme hâkiminin hüküm kurulmadan önce duruşmada ara karar aracılığıyla “sanığın suçu işlediği sabit olmuştur” yönünde görüş açıklaması, CMK m.24 ve m.25’e aykırılık oluşturmaktadır. Hâkim bu şekilde hükmün sonucunu duruşmada belli etmiş, tarafsızlığından şüphe duyulmasını gerektiren önemli bir sebep oluşmuştur. Bu bozma sebebi, ret talebinin yapılmış olup olmamasından bağımsız olarak kanuna kesin aykırılık niteliği taşır.

Yargıtay 5. HD, 2021/521 E., 2021/4811 K. — BAM Ret Kararları Kesindir, Temyiz Edilemez

Hâkimin reddine ilişkin merci kararları hakkında Bölge Adliye Mahkemelerince verilen kararlar kesin niteliktedir. BAM kararını temyiz eden tarafın temyiz dilekçesi, ilgili hüküm gereğince reddedilmelidir. Bu karar, BAM aşamasındaki ret başvurularında kanun yolu seçeneklerini belirleyen temel içtihattır.

Yargıtay 5. HD, 2020/8923 E., 2021/10827 K. — Ret Sebebinin HMK m.36’da Sayılı Olmaması Halinde Talep Reddedilir

Davacıların, hâkimin “davanın reddi yönünde karar vereceğini önceden açıklaması” gerekçesiyle yaptığı ret talebi, merci tarafından HMK m.36’daki sebeplerden olmadığı saptanarak reddedilmiş ve bu kararda herhangi bir isabetsizlik bulunmamıştır. Temyiz itirazlarının reddiyle hüküm onanmıştır. Bu karar, ret talebinin hukuki zeminin dışına çıkmamasının önemine işaret etmektedir.

Yargıtay 22. HD, 2017/2154 E., 2017/5079 K. — Taraflı Bilirkişi Raporu Bozma Sebebi Oluşturur

Bilirkişilik yaptığı davada aynı zamanda davacı vekilliği de üstlenen kişinin düzenlediği rapor, HMK m.272 ve m.36 kapsamında taraflılık ilkesiyle çelişmektedir. Mahkemece taraflarla ilişkisi bulunmayan bağımsız bir bilirkişi seçilerek rapor alınması gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi bozma nedenidir. Bu içtihat; bilirkişiler için de ret ve yasaklılık kurallarının etkin biçimde uygulandığını ortaya koymaktadır.

Yargıtay 20. HD, 2015/12636 E., 2015/12084 K. — HSK’ya Şikâyet Davalı Olmak Anlamına Gelmez

Hâkimi HSK’ya şikâyet etmek, HMK m.36/1-d kapsamında “hâkim ile taraf arasında dava veya düşmanlık” bulunması hâli olarak değerlendirilemez. Şikâyetin varlığı başlı başına husumet nedeni sayılmamaktadır. İlgili merci, ret talebini bu gerekçeyle reddetmekte isabetsizlik görmeyerek kararı onamıştır. Yargıtay, tarafsızlık şüphesi oluşturan gerçek bir husumet ile salt hukuki şikâyeti birbirinden kesin biçimde ayırt etmektedir.


Sık Sorulan Sorular

Hâkimin reddi sebepleri nelerdir?
Hâkimin reddi iki temele dayanır. Birincisi yasaklılık halleri (HMK m.34, CMK m.22-23): hâkimin re’sen çekilmek zorunda olduğu durumlar; eş, altsoy-üstsoy, yakın hısımların davası, aynı davada önceden farklı görev üstlenmiş olmak gibi. İkincisi tarafsızlığı şüpheye düşüren diğer sebepler (HMK m.36, CMK m.24): taraflara öğüt vermek, kanunen gerekmeksizin görüş açıklamak, aynı davada arabulucu/hakem olmak, dördüncü derece yansoy hısımlığı, dava süresinde tarafla düşmanlık. CMK m.24 bu listeyi açık uçlu bırakmıştır, tarafsızlığı nesnel biçimde şüpheye düşüren her hal ret sebebi sayılabilir.
Davanın reddi nedenleri nelerdir?
“Davanın reddi” ile “hâkimin reddi” tamamen farklı iki hukuki kurumdur. Davanın reddi, mahkemenin davayı esastan (ör. haksız olduğu için) veya usulden (ör. dava şartı eksikliği nedeniyle) reddetmesi anlamına gelir. Hâkimin reddi ise davanın sonucuna değil, davayı yürüten hâkimin kimliğine itiraz edilmesidir. Tarafların o hâkimin davadan el çekmesini talep etmesidir. İkisi arasında hiçbir hukuki bağ yoktur.
Hâkimin reddi en geç ne zamana kadar istenebilir?
Hukuk davalarında (HMK m.38): Başından beri bilinen sebepler ilk itirazlarla birlikte; sonradan öğrenilen sebepler tahkikat sona erene kadar bildirilmelidir. Ceza davalarında (CMK m.25): Bilinen sebepler için — ilk derece mahkemesinde sanığın sorgusu başlayıncaya, BAM’da inceleme raporu açıklanıncaya, Yargıtay’da rapor üyelere okununcaya kadar. Sonradan öğrenilen sebepler için — öğrenmeden itibaren 7 gün içinde ve duruşma/inceleme bitimine kadar.
Hâkimin reddi talebini kim inceler?
Hukuk davalarında (HMK m.40): Reddedilen hâkim katılmaksızın mensup olduğu mahkeme inceler. Katılmaması nedeniyle mahkeme toplanamıyorsa aynı yerdeki asliye hukuk hâkimi; o yoksa asliye ceza hâkimi; o da yoksa en yakın asliye hukuk mahkemesi. BAM ret kararları kesin olup temyiz edilemez. Ceza davalarında (CMK m.27): Sulh ceza hâkimine karşı — yargı çevresindeki asliye ceza mahkemesi. Tek hâkimli asliye cezaya karşı — ağır ceza mahkemesi.
Ret talebim reddedilirse ne olur?
Ret talebi reddedilirse yargılama, aynı hâkimle kaldığı yerden devam eder. Bunun yanı sıra HMK m.42/4 uyarınca hâkim, takdir yetkisiyle talep sahibine disiplin para cezası hükmedebilir. Yargıtay, bu cezanın “idari” değil “disiplin” niteliğinde olduğunu ve yasal üst sınırı aşamayacağını içtihat etmektedir. Sınırı aşan miktarlar bozma sebebi oluşturur.
Hâkim kendiliğinden çekilebilir mi?
Evet, iki farklı durumda. Birincisi: yasaklılık halleri (HMK m.34, CMK m.22-23) varsa hâkim zorunlu olarak re’sen çekilmek zorundadır — bu bir hak değil yükümlülüktür. İkincisi: tarafsızlığını şüpheye düşürecek sebepler bulunduğunu değerlendirirse HMK m.36 ve CMK m.30 uyarınca isteğe bağlı olarak çekilme talebinde bulunabilir; bu talepte merci çekinmenin uygun olup olmadığına karar verir.

Ankara Ceza Avukatı — Hâkimin Reddi Davalarında Hukuki Destek

Hâkimin reddi; hem zamanında ve doğru gerekçeyle yapılması hem de dilekçenin hukuki olarak güçlü hazırlanması açısından teknik uzmanlık gerektiren bir başvurudur. Soyut bir ret dilekçesi disiplin para cezasıyla sonuçlanabilirken, gerçek ve somutlanmış bir sebebin zamanında ileri sürülmemesi adil yargılanma hakkının ihlali anlamına gelebilir.

Ankara merkezli hukuk büromuz; ceza ve hukuk davalarında hâkimin reddi talebi, yasaklılık hallerinin tespiti ve adil yargılanma hakkının korunmasına yönelik her türlü hukuki süreçte danışmanlık ve dava takibi hizmetleri sunmaktadır.

Avukata Sor

Hâkimin reddi talebi veya adil yargılanma hakkına ilişkin hukuki değerlendirme için bizimle iletişime geçin.

Ankara Ceza Avukatı
Ankara Avukat

Yorum bırakın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir