Yıllık İzin Ücretinin Peşin Ödenmesi Zorunlu mudur? Evet, zorunludur. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 57. maddesi işverene mutlak emredici bir yükümlülük getirmektedir: işveren, yıllık ücretli iznini kullanan her işçiye izin dönemine ilişkin ücretini izne başlamadan önce peşin olarak ödemek veya avans olarak vermek zorundadır. Bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi, işçiye haklı nedenle fesih hakkı tanır ve kıdem tazminatı doğurur. Temel kurallar: Talep şartı yoktur: İşçinin ayrıca talep etmesine gerek yoktur. Ödeme işveren tarafından kendiliğinden yapılmalıdır. Normal maaş kurtarmaz: Aylık maaşın olağan ödeme günündeki ödenmesi, peşin ödeme yükümlülüğünün yerine getirildiği anlamına gelmez. İzin dönemine karşılık gelen tutar izin başlamadan önce ayrıca verilmelidir. Haklı Fesih: Peşin ödemenin yapılmaması, işçiye İş K. m.24/II-(e) ve (f) kapsamında iş sözleşmesini haklı nedenle feshetme ve kıdem tazminatı talep etme hakkı verir. İdari Para Cezası: Kurala aykırı işverene İş K. m.103 uyarınca idari para cezası uygulanır.
Yasal Zorunluluk
Mutlak emredici
İş K. m.57
Talep Şartı
Yok
İşveren resen ödemeli
Normal Maaş
Kurtarmaz
Ayrıca peşin ödenmeli
Haklı Fesih
İşçi hakkı
İş K. m.24/II-e ve f
Kıdem Tazminatı
Doğar
Haklı fesih halinde
İdari Ceza
Uygulanır
İş K. m.103
Sözleşmeyle Değişir mi?
Değiştirilemez
İşçi aleyhine hükümsüz
Emsal Karar
Y. 9. HD 2025
2025/2024 E.
Bu Yazımızda Neler Bulacaksınız
- İş Kanunu Madde 57: Tam Kanun Metni ve Açıklaması
- İş Kanunu Madde 53: Yıllık İzin Hakkı ve Süreler
- Yıllık İzin Yönetmeliği Madde 4: Peşin Ödeme Zorunluluğu
- Talep Şartı Neden Yoktur? Mutlak Emredici Hükmün Anlamı
- Normal Maaş Ödemesi Neden Yeterli Değildir?
- Peşin Ödeme Neleri Kapsar? Temel Ücret + Ek Haklar
- Haklı Fesih Hakkı: İş K. m.24/II-(e) ve (f) Kapsamı
- Kıdem Tazminatı ve Peşin Ödeme: İlişki ve Hesap
- İşverene İdari Para Cezası: İş K. m.103
- Yargıtay ve İzmir BAM Kararları: Uyuşmazlığın Giderilmesi
- Sık Sorulan Sorular
İş Kanunu Madde 57: Tam Kanun Metni ve Açıklaması
Peşin ödeme yükümlülüğünün tek ve temel kaynağı, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 57. maddesidir. Maddenin tam metni şöyledir:
İş Kanunu Madde 57 — Yıllık İzin Ücreti“İşveren, yıllık ücretli iznini kullanan her işçiye, yıllık izin dönemine ilişkin ücretini ilgili işçinin izine başlamasından önce peşin olarak ödemek veya avans olarak vermek zorundadır.”
Bu hüküm, yalnızca temel ücreti değil, izin dönemine denk gelen tüm ücret bileşenlerini kapsar. İşçi izin tarihlerini bilmeden ilave ödeme yapılamayacağından, ödemenin zamanlaması kritik öneme sahiptir.
Maddenin Yasal Niteliği — Mutlak Emredici Hüküm: İş Kanunu m.57, salt emredici değil mutlak emredici bir kuraldır. Bu ayrımın pratik sonucu şudur: salt emredici hükümlerin altına düşmemek koşuluyla işçi lehine sözleşmeyle değiştirilebilirken, mutlak emredici hükümlerde sözleşme serbestisi yoktur. İşçi lehine de, aleyhine de hiçbir sözleşme hükmüyle değiştirilemez. Toplu iş sözleşmesinde dahi bu yükümlülüğü ortadan kaldıran bir düzenleme geçersizdir.
İş Kanunu Madde 53: Yıllık İzin Hakkı ve Süreler
Peşin ödemenin zorunlu olduğunu anlayabilmek için önce yıllık izin hakkının kendisini kuran maddeyi bilmek gerekir.
İş Kanunu Madde 53 — Yıllık Ücretli İzin Hakkı ve İzin Süreleri(1) İşyerinde işe başladığı günden itibaren, deneme süresi de içinde olmak üzere, en az bir yıl çalışmış olan işçilere yıllık ücretli izin verilir.
(2) Yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemez.
(3) İşçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi, hizmet sürelerine göre aşağıdaki şekilde belirlenir:
a) Bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil) olanlara: on dört günden az olamaz.
b) Beş yıldan fazla on beş yıldan az olanlara: yirmi günden az olamaz.
c) On beş yıl (dahil) ve daha fazla olanlara: yirmi altı günden az olamaz.
(18 yaşından küçük işçiler ile 50 yaşından büyük işçilere en az yirmi gün ücretli yıllık izin verilir.)
| Kıdem | Asgari Yıllık İzin Süresi | 18 Yaş Altı / 50 Yaş Üstü İstisna |
|---|---|---|
| 1-5 yıl (5 yıl dahil) | 14 iş günü | En az 20 gün |
| 5-15 yıl arası | 20 iş günü | En az 20 gün |
| 15 yıl ve üstü | 26 iş günü | En az 26 gün |
Yıllık İzin Yönetmeliği Madde 4: Peşin Ödeme Zorunluluğu
İş K. m.57’nin uygulanmasını somutlaştıran ikincil mevzuat, Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği’dir.
Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği Madde 4 — İzin Ücretinin Ödenmesi“İşveren, işyerinde yürütülen işlerin niteliğine göre yıllık izin dönemlerini belirler. İşçilere, bu Yönetmelik hükümleri uyarınca kullandıkları yıllık izin dönemine ilişkin ücretleri, izin döneminin başında ve izinden önce peşin olarak ya da avans olarak verilir.”
Yönetmelik m.4’ün Kanuna Kattıkları: İş K. m.57 ödemenin zamanını “izne başlamadan önce” olarak belirlemiştir. Yönetmelik m.4 bunu iki adımla somutlaştırmaktadır: (a) İzin döneminin başı; (b) izinden önce. Her iki koşul birlikte ele alındığında ödemenin izne fiilen çıkılmadan önce, tercihen izin gününün bir iş günü öncesinde ya da izin başlamadan aynı gün yapılması gerektiği anlaşılmaktadır.
Talep Şartı Neden Yoktur? Mutlak Emredici Hükmün Anlamı
Birçok işveren “işçi talep etmedi” savunmasına dayanmaktadır. Bu savunma Yargıtay tarafından kabul edilmemektedir.
Neden Talep Gerekmez? İş K. m.57, işverene aktif bir yükümlülük yüklemektedir. “Ödemek zorundadır” ifadesi, yükümlülüğü harekete geçirmek için herhangi bir dışsal uyarıya, talebe veya başvuruya bağlamamaktadır. İşveren, işçinin izin tarihleri belli olduğu anda — izne çıkmadan önce — ödemeyi kendiliğinden yapmak zorundadır.
Yargıtay’ın Tutumu: Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 10.03.2025 tarihli ve 2025/2024 E., 2025/2487 K. sayılı kararında bu ilke bir kez daha netleştirilmiştir: “işçinin bu ödemenin yapılmasını ayrıca talep etmesine gerek olmadığı” açıkça ifade edilmiştir. İşçinin talep etmemiş olması, işverenin borcundan kurtulmasını sağlamaz.
Normal Maaş Ödemesi Neden Yeterli Değildir?
Olağan Maaş Günü Ödemesi Neden Yetmez? Maaşın ayın belirli bir günü (örneğin her ayın 1’i) ödenmesi, o ay içinde başlayan izin dönemine ilişkin ücreti kapsamaz. Çünkü kanun, izin ücretinin izne başlamadan önce ödenmesini emretmektedir. Ayın ortasında izne çıkan bir işçinin iznine ait ücretin, ayın başındaki bordro ödemesiyle karşılandığı kabul edilmez.
Pratik Örnek: 15 Eylül’de 2 haftalık izne çıkacak bir işçinin izin ücretinin, 1 Eylül’deki olağan maaş ödemesine dahil edilerek ödendiği iddia edilemez. İzin ücreti, en geç 14 Eylül’de ayrıca ve izin ücretine karşılık geldiği açıkça belirtilerek ödenmelidir.
Yıllık izin ücretinin ödenmemesi dahil işçinin haklı nedenle fesih haklarını öğrenin.
Peşin Ödeme Neleri Kapsar? Temel Ücret + Ek Haklar
| Ücret Kalemi | Peşin Ödemeye Dahil mi? | Açıklama |
|---|---|---|
| Temel ücret (çıplak ücret) | Evet — zorunlu | İzin günlerine karşılık gelen temel ücret |
| Prim | Evet — dahil | İzin dönemine denk gelen dönemde ödenmesi gereken prim |
| İkramiye | Evet — dahil | Dönemsel ikramiyenin izine denk gelen kısmı |
| Yemek/yol yardımı | Tartışmalı | Yargıtay: fiilen çalışılan günlere bağlı ise izin günleri için ödenmez; aksi sözleşmede yer alabilir |
| Fazla mesai ücreti | Hayır — dahil değil | Fazla mesai fiili çalışmaya bağlı; izin günlerinde fazla mesai yapılamaz |
Haklı Fesih Hakkı: İş K. m.24/II-(e) ve (f) Kapsamı
İş Kanunu Madde 24/II — İşçinin Haklı Nedenle Derhal Fesih Hakkı(e) İşverenin, işçinin ücretini kanun hükümleri veya sözleşme şartlarına uygun olarak hesap etmemesi veya ödememesi.
(f) Ücretin belirlenen ödeme zamanında ödenmemesi veya çalışma şartlarının uygulanmaması.
Hangi Bent Uygulanır? Yargıtay 9. HD 2025/2024 E. kararı, peşin ödemenin yapılmamasını hem m.24/II-(e) hem de m.24/II-(f) kapsamında değerlendirmiştir. (e) bendi ücretin kanun hükümlerine uygun ödenmemesini; (f) bendi ise çalışma şartlarının uygulanmamasını kapsamaktadır. Her iki bent de ayrı ayrı geçerli gerekçe oluşturmaktadır.
Dikkat — İhtarname Zorunluluğu: Yargıtay, m.24/II-(f) kapsamındaki fesihlerde (çalışma şartlarının uygulanmaması) işçinin önce işvereni yazılı olarak uyarıp en az 6 iş günü süre tanıması gerektiğini içtihat etmektedir. Peşin ödemenin yapılmaması nedeniyle fesih yoluna gitmeden önce işverene bir ihtarname gönderilmesi ve makul süre verilmesi haklı fesih savunmasını güçlendirir.
Avukata Sor
Yıllık izin ücreti, haklı fesih hakkı veya kıdem tazminatı konusunda hukuki değerlendirme alın.
Kıdem Tazminatı ve Peşin Ödeme: İlişki ve Hesap
Haklı fesihle bağlantılı kıdem tazminatı hakkı pratikte en fazla merak edilen konudur.
Kıdem Tazminatı Hakkı Doğar: İşçi, izin ücretinin peşin ödenmemesi nedeniyle iş sözleşmesini m.24/II uyarınca haklı nedenle feshederse, en az 1 yıl çalışmış olmak koşuluyla kıdem tazminatı talep etme hakkı kazanır. Ayrıca ihbar tazminatı talep edemez; ancak kıdem tazminatı hakkı korunur.
Peşin Ödenmemiş İzin Ücretinin Kendisi de Talep Edilebilir: Haklı fesihte kıdem tazminatına ek olarak ödenmemiş yıllık izin ücreti, izin ücretinin zamanında ödenmemiş olmasından doğan faiz ve varsa diğer alacaklar iş mahkemesinde ayrıca talep edilebilir.
Sözleşmede Fazla İzin Kullandırılması Yükümlülüğü Kaldırmaz: Yargıtay 9. HD 2025/2487 K. sayılı kararı özellikle vurgulamaktadır: işçiye hak ettiğinden fazla yıllık izin kullandırılmış olması, işverenin izin ücretini peşin ödeme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
Haklı fesih halinde kıdem tazminatı alacağında zamanaşımı süreleri ve hakların korunması hakkında bilgi alın.
İşverene İdari Para Cezası: İş K. m.103
İş Kanunu Madde 103 — İdari Para Cezası54, 55, 56, 57, 58 ve 60. madde hükümlerine aykırı davranan işveren veya işveren vekiline bu hükümlere aykırılık başına idari para cezası verilir. Bu ceza, her yıl güncellenen asgari ücret artışlarıyla birlikte artmaktadır.
Pratik Etki: İdari para cezası, işçinin bireysel hakkından bağımsız olarak, Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü tarafından denetim sonucunda re’sen uygulanabilir. İşçi şikâyette bulunmadan da iş müfettişlerinin tespiti üzerine işveren cezalandırılabilir.
Yargıtay ve İzmir BAM Kararları: Uyuşmazlığın Giderilmesi
İzmir Bölge Adliye Mahkemesi’nin 9. ve 15. Hukuk Daireleri, yıllık izin ücretinin peşin ödenmemesinin işçiye haklı fesih hakkı verip vermeyeceği konusunda birbirine aykırı kararlar vermiştir. Bu uyuşmazlığın giderilmesi amacıyla Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’ne başvurulmuştur. Yargıtay, söz konusu kararında şu ilkeleri kesin biçimde ortaya koymuştur: (1) İş K. m.57’deki peşin ödeme yükümlülüğü mutlak emredici niteliktedir. (2) İşçinin bu ödemenin yapılmasını ayrıca talep etmesine gerek yoktur. (3) Peşin ödemenin yapılmaması, m.24/II-(e) kapsamında ücretin kanuna uygun ödenmemesi ve m.24/II-(f) kapsamında çalışma şartlarının uygulanmaması olarak değerlendirileceğinden, işçi iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir. (4) İşçiye hak ettiği süreden fazla yıllık izin kullandırılmış olması, peşin ödeme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Bu karar, Türkiye genelinde iş mahkemelerini bağlayıcı nitelikte emsal teşkil etmektedir.
Yargıtay, aylık maaş ödemesinin yıllık izin ücretini kendiliğinden karşılamadığını defalarca içtihat etmiştir. Bu içtihadın pratik anlamı şudur: işveren, maaş bordrosunda izin ücretini ayrıca göstermedikçe ve izin başlamadan önce ödemediğini belgeleyemedikçe, olağan maaş ödemesinin yasal yükümlülüğü karşıladığını savunamaz. İspat yükü işverendedir.
Sık Sorulan Sorular
Ankara Avukat — Yıllık İzin Ücreti ve İşçi Hakları
Yıllık izin ücretinin peşin ödenmemesi; görünürde küçük bir prosedür sorunu gibi görünse de haklı fesih, kıdem tazminatı ve ödenmemiş izin alacağı davasına kapı açan somut bir hak ihlalidir. Hem işçiler hem işverenler açısından bu sürecin doğru yönetilmesi, ileride doğacak hukuki riskleri en aza indirir.
Avukata Sor
Yıllık izin ücreti, haklı fesih hakkı veya kıdem tazminatı konusunda hukuki değerlendirme alın.
Geri bildirim: Yıllık İzin Ücreti Hesaplama 2026: Formül ve Örnek