Eşe / Üstsoy / Altsoya Kasten Yaralama (TCK 86/3-a) Nedir? Türk Ceza Kanunu’nun 86. maddesinin 3. fıkrasının (a) bendi; kasten yaralama suçunun üstsoya (anne, baba, büyükanne, büyükbaba), altsoya (çocuk, torun), eşe, boşandığı eşe veya kardeşe karşı işlenmesini nitelikli hal olarak tanımlar. Bu durumda temel ceza yarı oranında artırılır, suç şikayete bağlı olmaksızın resen soruşturulur ve uzlaştırma yoluna gidilemez. 7550 sayılı Kanun ile 4 Haziran 2025 tarihinde yapılan değişiklikle ceza miktarları yeniden belirlenmiştir.
Ceza (BTM Giderilemez)
2 yıl 3 ay – 4 yıl 6 ay hapis
Ceza (BTM Giderilebilir)
9 ay – 2 yıl 3 ay hapis
Şikayet Koşulu
Yok – Resen soruşturulur
Uzlaştırma
Uygulanmaz
Zamanaşımı
8 yıl
Görevli Mahkeme
Asliye Ceza Mahkemesi
Bu Yazımızda Neler Bulacaksınız
- TCK 86/3-a Nedir? Temel Kavramlar
- Kapsam: Hangi Kişiler Bu Madde Altında Korunur?
- 2025 Sonrası Güncel Ceza Miktarları (7550 Sayılı Kanun)
- BTM Nedir? Basit Tıbbi Müdahale Ölçütü
- Şikayet Koşulu ve Resen Soruşturma
- Uzlaştırma Uygulanır mı?
- TCK 86/3’ün Diğer Nitelikli Halleri
- HAGB, Erteleme ve Adli Para Cezası
- Haksız Tahrik ve Ceza İndirimi
- Yargıtay Kararları ile Sınır Noktaları
- Sık Sorulan Sorular
TCK 86/3-a Nedir? Temel Kavramlar
Kasten yaralama suçu, bir kişinin başkasının vücuduna bilerek ve isteyerek acı verdiği ya da sağlığını/algılama yeteneğini bozduğu her türlü eylemi kapsar. Suçun aile bireyleri arasında işlenmesi ise kanun koyucunun özel bir koruma altına aldığı nitelikli bir hal olarak TCK 86/3-a’da düzenlenmiştir.
Bu düzenlemenin amacı açıktır: aile içi şiddet, güven ilişkisinin kötüye kullanılmasını da beraberinde getirir. Güvenin ihlali, eylemin toplumsal zararını derinleştirir; bu nedenle kanun daha ağır bir yaptırım öngörmüştür.
TCK Madde 86/3 – Güncel Metin (7550 s.K. ile 04.06.2025 tarihinde değiştirilmiştir):
“Kasten yaralama suçunun; a) Üstsoya, altsoya, eşe, boşandığı eşe veya kardeşe karşı, b) Beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda bulunan kişiye karşı, c) Kişinin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle, d) Kamu görevlisinin sahip bulunduğu nüfuz kötüye kullanılmak suretiyle, e) Silahla, f) Canavarca hisle işlenmesi halinde, şikayet aranmaksızın, verilecek ceza yarı oranında, (f) bendi bakımından ise bir kat artırılır.“
Kapsam: Hangi Kişiler Bu Madde Altında Korunur?
TCK 86/3-a; belirli aile ve yakın akraba bağlarına dayanan kişilere yönelik yaralamayı kapsar. Kapsam dışında kalan yakın ilişkiler bu hükmü tetiklemez; bu nedenle hangi kişilerin madde kapsamında olduğunu netleştirmek kritik önem taşır.
| Mağdur Kategorisi | Tanım | Örnekler |
|---|---|---|
| Üstsoy | Failin kan bağıyla bağlı olduğu üst kuşak hısımları | Anne, baba, büyükanne, büyükbaba, dedenin annesi |
| Altsoy | Failin kan bağıyla bağlı olduğu alt kuşak hısımları | Öz çocuk, torun, torunun çocuğu |
| Eş | Resmi nikahla evli olunan kişi | Mevcut eş (dini nikah yeterli değil) |
| Boşandığı Eş | Kesinleşmiş boşanma kararıyla ayrılan kişi | Eski eş (7242 s.K. ile kapsama alındı) |
| Kardeş | Aynı anne-babadan veya yalnızca anne/babadan doğan kişi | Öz kardeş, üvey kardeş |
Kapsam Dışı Haller: Nişanlı, birlikte yaşanılan partner (resmi nikah olmaksızın), kayınvalide, kayınpeder, görümce, eltiler ve amca/hala/teyze gibi yan hısımlar TCK 86/3-a kapsamında değildir. Bu kişilere yönelik eylemlerde başka bir nitelikli hal (örneğin silahla işlenmesi veya savunmasız kişiye karşı işlenmesi) yoksa TCK 86/1 uygulanır.
Yargıtay CGK – Karar: 2018/614 (Evlatlık Meselesi): Evlatlık ilişkisi, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 17. maddesi uyarınca kan hısımlığına dayanmadığından, TCK 86/3-a kapsamında üstsoy-altsoy hısımlığı oluşturmaz. Evlat edinen kişiye karşı işlenen yaralamada 86/3-a uygulanmaz. Ancak eylem başka bir nitelikli hali barındırıyorsa (örneğin silahla) o hüküm devreye girer.
Avukata Sor
TCK 86/3-a kapsamındaki davalarda resen soruşturma başladığında erken hukuki destek almanız, sürecin seyrini doğrudan belirler.
2025 Sonrası Güncel Ceza Miktarları (7550 Sayılı Kanun)
7550 sayılı Kanun ile 4 Haziran 2025 tarihinde TCK 86’da önemli değişiklikler yapılmıştır. Temel ceza miktarları artırılmış, bu değişiklik TCK 86/3-a artırımlarına da doğrudan yansımıştır. Aşağıdaki tablo güncel ceza aralıklarını göstermektedir.
| Suç Kombinasyonu | Temel Ceza | TCK 86/3-a Artırımı (1/2) | Sonuç Ceza Aralığı |
|---|---|---|---|
| TCK 86/1 + 86/3-a (BTM ile giderilemez) | 1 yıl 6 ay – 3 yıl hapis | +1/2 | 2 yıl 3 ay – 4 yıl 6 ay hapis |
| TCK 86/2 + 86/3-a (BTM ile giderilebilir) | 6 ay – 1 yıl 6 ay hapis / adli para | +1/2 | 9 ay – 2 yıl 3 ay hapis |
| Kadına karşı + BTM giderilebilir + 86/3-a | Alt sınır 9 ay (7406 s.K.) | +1/2 | Alt sınır 1 yıl 1 ay 15 gün |
2025 Öncesi ile Karşılaştırma: 7550 sayılı Kanun öncesinde TCK 86/1 temel cezası 1 yıl ile 3 yıl arasında iken, değişiklik sonrası alt sınır 1 yıl 6 aya yükselmiştir. Bu durum TCK 86/3-a artırımı uygulandığında alt sınırı da belirgin biçimde artırmaktadır. Dava tarihiniz 4 Haziran 2025 öncesine ait ise eski ve yeni hükümler arasındaki lehe olan uygulanır (TCK 7/2).
BTM Nedir? Basit Tıbbi Müdahale Ölçütü ve Önemi
Kasten yaralama suçlarında ceza miktarının belirlenmesindeki en temel ayrım, eylemin basit tıbbi müdahale (BTM) ile giderilip giderilemeyeceğidir. Bu ölçüt, TCK 86/1 ile 86/2 arasındaki sınırı çizer ve ceza aralıklarını doğrudan etkiler.
BTM ile Giderilebilir Yaralama (TCK 86/2)
Yaralanmanın yalnızca basit bir tıbbi müdahaleyle iyileştirilebildiği halleri kapsar. Yüzeysel sıyrıklar, morluklar, küçük kesikler, hafif darbeler bu kategoriye girebilir. Ceza daha düşük tutulmuş; ancak kadına karşı işlenmesinde alt sınır dokuz ay olarak belirlenmiştir.
BTM ile Giderilemez Yaralama (TCK 86/1)
Tıbbi müdahalenin tek başına yetmediği, daha kapsamlı tedavi, ameliyat, uzun süreli iyileşme gerektiren ya da kalıcı etki bırakan yaralanmalar bu kapsamda değerlendirilir. Burun kırığı, diş kırığı (Yargıtay’a göre değişen yorumlar), iç organ zedelenmesi, derin kesikler bu grupta yer alabilir.
Adli Tıp Raporu Belirleyicidir: BTM sınırının tespiti adli tıp uzmanı raporuna dayanır. Adli tıp raporunda kullanılan ifadeler doğrudan hukuki nitelendirmeyi etkiler. Rapor içeriğinin hukuki açıdan doğru yorumlanması için savunmada uzman görüşü alınması önerilir. Aynı eylem farklı adli tıp değerlendirmeleriyle farklı ceza aralıklarına yol açabilir.
Şikayet Koşulu ve Resen Soruşturma
TCK 86/3-a kapsamındaki yaralama suçları şikayete bağlı değildir. Savcılık, olaydan haberdar olduğu anda kamu adına re’sen soruşturma başlatır. Bu durum pratikte son derece önemli sonuçlar doğurur.
- Mağdur şikayetinden vazgeçse dahi dava düşmez. Savcı kovuşturmayı sürdürür.
- Komşu ihbarı, ambulans kaydı, polis tutanağı, hastane adli bildirim gibi yollarla başlayan soruşturmalar şikayet olmaksızın ilerler.
- Mağdurun “barıştık” veya “şikayetimi geri alıyorum” beyanı kovuşturmayı durdurmaz; ancak mahkemenin takdir yetkisini etkileyebilir.
- Boşanma davası sürerken eşe karşı işlenen yaralamalar da re’sen soruşturulur; medeni hukuk süreciyle ceza süreci birbirini engellemez.
Basit Kasten Yaralama (TCK 86/1) ile Karşılaştırma: TCK 86/1, yani eşe/akrabaya karşı değil yabancı birine karşı BTM ile giderilemeyen yaralama suçu şikayete bağlı değildir. TCK 86/2 ise şikayete bağlıdır. Ancak TCK 86/3-a devreye girdiğinde 86/2’nin şikayet koşulu ortadan kalkar ve suç resen soruşturulur. Bu kritik ayrım uygulamada sıklıkla gözden kaçırılmaktadır.
Uzlaştırma Uygulanır mı?
TCK 86/3-a kapsamındaki suçlar uzlaştırma kapsamı dışındadır. CMK’nın 253. maddesi uzlaştırma hükümlerini düzenler; nitelikli hallerde ve resen soruşturulan suçlarda uzlaştırma yoluna gidilemez.
| Suç Türü | Uzlaştırma | Şikayet Koşulu |
|---|---|---|
| TCK 86/1 – Basit kasten yaralama (yabancıya karşı) | Uygulanmaz | Yok – resen |
| TCK 86/2 – Hafif yaralama (yabancıya karşı) | Uygulanır | Şikayete bağlı |
| TCK 86/3-a – Aile bireylerine karşı (BTM giderilemez) | Uygulanmaz | Yok – resen |
| TCK 86/3-a – Aile bireylerine karşı (BTM giderilebilir) | Uygulanmaz | Yok – resen |
Uzlaştırmanın uygulanamaması; tarafların mahkeme dışında anlaşarak davayı sonlandırma imkanını ortadan kaldırır. Bu nedenle TCK 86/3-a kapsamındaki davalarda yargılama aşamasına geçilmesi kaçınılmazdır. Ceza miktarını etkileyen tüm hukuki araçların (haksız tahrik, meşru savunma, takdiri indirim) etkin biçimde kullanılması savunmanın temel önceliği haline gelir.
TCK 86/3’ün Diğer Nitelikli Halleri ve Birleşme
TCK 86/3; yalnızca (a) bendindeki aile bireylerini değil, başka nitelikli halleri de kapsar. Birden fazla nitelikli halin aynı anda bulunması halinde artırım tek seferlik yapılır; her bent için ayrı artırım uygulanmaz.
| Bent | Nitelikli Hal | Artırım |
|---|---|---|
| 86/3-a | Üstsoy, altsoy, eş, boşandığı eş, kardeş | 1/2 oranında |
| 86/3-b | Beden/ruh bakımından savunamayacak kişi | 1/2 oranında |
| 86/3-c | Kamu görevi nedeniyle kamu görevlisine karşı | 1/2 oranında |
| 86/3-d | Kamu görevlisinin nüfuzunu kötüye kullanması | 1/2 oranında |
| 86/3-e | Silahla işlenmesi | 1/2 oranında |
| 86/3-f | Canavarca hisle işlenmesi | 1 kat artırım |
Önemli Uygulama Notu: Eşe karşı silahla kasten yaralama halinde hem 86/3-a hem de 86/3-e birlikte oluşur. Yargıtay uygulamasına göre artırım tek seferlik 1/2 oranında yapılır; iki bent nedeniyle iki kez artırım gerçekleşmez. Bununla birlikte savcılık iddianamesinde her iki bendin birlikte yer alması sanığın ağır ceza almasına fiilen yol açabileceğinden, iddianame içeriğinin avukat tarafından titizlikle denetlenmesi gerekir.
HAGB, Erteleme ve Adli Para Cezasına Çevirme
TCK 86/3-a kapsamındaki davalar için bu seçeneklerin uygulanıp uygulanamayacağı, somut ceza miktarına ve sanığın koşullarına bağlıdır.
Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB)
HAGB kararı verilebilmesi için hükmolunan cezanın iki yıl veya altında olması gerekir. TCK 86/3-a’da BTM ile giderilebilir yaralama için alt sınır olan 9 ay dikkate alındığında, mahkemenin alt sınırdan karar vermesi durumunda HAGB uygulanabilir. Ancak BTM ile giderilemez yaralamada cezanın iki yılın üzerine çıkması halinde HAGB kapsamı daralır. Her davada ceza miktarının hesaplanması ve haksız tahrik, takdiri indirim gibi unsurların devreye sokulması bu açıdan büyük önem taşır.
Cezanın Ertelenmesi
İki yıl ve altındaki hapis cezaları ertelenebilir. Sanığın daha önce kasıtlı suçtan mahkum olmaması ve kişilik özellikleriyle sosyal ilişkileri bakımından yeniden suç işlemeyeceğine ilişkin kanaat oluşması koşulları aranır.
Adli Para Cezasına Çevirme
Bir yıl ve altındaki hapis cezaları adli para cezasına çevrilebilir. TCK 86/3-a artırımı sonrasında birçok durumda ceza bu eşiği aşacağından, adli para cezasına çevirme seçeneği daralmaktadır.
Haksız Tahrik ve Ceza İndirimi
TCK 86/3-a kapsamındaki davalarda uzlaştırma mümkün olmadığından, savunmanın başvurabileceği temel araçlardan biri haksız tahrik hükmüdür (TCK 29). Aile içi yaralama davalarında özellikle şiddetin karşılıklı olduğu durumlarda haksız tahrik uygulaması gündeme gelebilir.
- Haksız tahrik; failin mağdurun haksız bir eylemi nedeniyle yoğun öfke ya da elem içinde suç işlemesidir.
- Tahrikin gerçek ve nesnel bir nitelik taşıması gerekir; failin iç dünyasındaki öznel bir duygu tek başına yeterli değildir.
- Haksız tahrik uygulandığında ceza dörtte birinden dörtte üçüne kadar indirilebilir.
- Aile içi şiddet döngüsünde karşılıklı eylemler bulunuyorsa hem haksız tahrik hem meşru savunma sınırının aşılması hükümleri savunmada birlikte değerlendirilebilir.
Yargıtay CGK – Karar: 2019/207: Sanığın paspas sopasıyla kamu görevlisini yaralama şeklindeki eylem; hem TCK 86/2, 86/3-c-e hükümlerini hem de taksirle yaralama hükümlerini birlikte gündeme getirmiştir. Kararda tek fiilin birden fazla suç tipine uyması halinde fikri içtima (TCK 44) hükümlerinin uygulanacağı vurgulanmıştır. Benzer şekilde aile içi yaralamada birden fazla mağdur varsa her biri için ayrı suç oluşur; fiil sayısı ve buna bağlı ceza hesabı dikkatle yapılmalıdır.
Yargıtay Kararları ile Öne Çıkan Sınır Noktaları
TCK 86/3-a uygulamasında Yargıtay içtihadının belirlediği bazı önemli sınırlar mevcuttur. Rakip sitelerde yeterince ele alınmayan bu noktalar, davanın seyrini değiştirebilecek niteliktedir.
1. Resmi Nikah Zorunluluğu
TCK 86/3-a kapsamında “eş” ifadesi yalnızca resmi nikahla evli olunan kişiyi kapsar. Dini nikah, birlikte yaşama ya da nişanlılık ilişkisi bu hükmü tetiklemez. Resmi nikahın varlığı nüfus kaydıyla ispat edilir.
2. Boşandığı Eş Kapsamı
7242 sayılı Kanun ile boşanılan eş de madde kapsamına dahil edilmiştir. Boşanma kararının kesinleşmiş olması yeterlidir; boşanmanın ne kadar önce gerçekleştiği önem taşımaz.
3. Üvey Kardeş ve Yarı Kardeş
Yargıtay, üvey kardeş (aynı anneden ya da aynı babadan olan) ile yarı kardeşi de “kardeş” kavramı içinde değerlendirmektedir. Evlatlık kardeş ise kan hısımlığına dayanmadığından bu kapsama girmeyebilir.
4. Boşanma Davasının Ceza Davasına Etkisi
Medeni hukuk mahkemesinde görülen boşanma davası, ceza davasını etkilemez. Boşanma kararının kesinleşmesi beklenmeden ceza yargılaması yürütülür. Ancak boşanma davasında sunulan beyanlar ve deliller ceza dosyasına da taşınabilir; bu nedenle iki dosyanın koordineli yürütülmesi hukuki strateji açısından önemlidir.
5. Aynı Fiilde Birden Fazla Nitelikli Hal
Eşe karşı silahla yaralama gibi birden fazla nitelikli halin oluştuğu durumlarda Yargıtay, artırımın tek seferlik uygulanması gerektiğini kabul etmektedir. Bununla birlikte aynı eylem; iddianamede birden fazla nitelikli hal altında düzenlenmişse her birinin bağımsız olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceği, savunmada itina ile irdelenmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Ankara Ceza Avukatı – TCK 86/3-a Davalarında Hukuki Destek
TCK 86/3-a kapsamındaki davalar; resen soruşturulması, uzlaştırmanın uygulanamaması ve 2025 değişikliğiyle artan ceza miktarları nedeniyle sanık açısından ciddi riskler taşımaktadır. Aynı zamanda mağdur ya da mağdur ailesi için de haklarının eksiksiz korunması büyük önem arz etmektedir.
Adli tıp raporunun hukuki açıdan doğru değerlendirilmesi, haksız tahrik ve takdiri indirim imkanlarının etkin biçimde kullanılması, HAGB ve erteleme koşullarının titizlikle araştırılması ile iddianamenin hukuka uygunluk denetimi; bu davalarda savunmanın temel öncelikleri arasındadır.
Ankara merkezli ceza hukuku büromuz, TCK 86/3-a kapsamındaki davalarda hem sanık savunması hem de mağdur temsili alanlarında deneyimli hukuki destek sunmaktadır.
Avukata Sor
TCK 86/3-a davanız için hukuki görüş almak, savunma stratejisi oluşturmak ya da mağdur olarak haklarınızı öğrenmek istiyorsanız bizimle iletişime geçin.